جلسه رترو چطور برگزار کنیم؟ راهنمای retrospective و مرور پایان دوره

بیشتر تیم‌ها آخر دوره فقط عددها رو نگاه می‌کنن: رسیدیم یا نرسیدیم. رترو یه قدم عقب‌تر می‌ره و می‌پرسه چرا. اگه یه هدف به نتیجه نرسید، مشکل از خود هدف بود، از روش کار، یا از چیزی که هیچ‌کس جرئت نکرد بگه؟

جلسه رترو یعنی چی و چه فرقی با جلسهٔ گزارش داره؟

جلسهٔ گزارش دربارهٔ کاره: چی تحویل شد. رترو دربارهٔ تیمه: چطور کار کردیم. توی Scrum به این جلسه sprint retrospective می‌گن و آخرین رویداد هر sprint هست. ولی هر تیمی که دوره داره، چه دو هفته‌ای چه فصلی، می‌تونه ازش استفاده کنه. اسم ساده‌ترش «مرور پایان دوره»ست.

قالب سه سوالی جلسه رترو

• چی خوب پیش رفت و می‌خوایم نگهش داریم؟
• چی خوب پیش نرفت یا اذیتمون کرد؟
• دورهٔ بعد چی رو امتحان می‌کنیم؟

پیشنهاد ما برای یه رترو یک ساعته: ده دقیقه هر کس جواب‌هاش رو بی‌صدا روی کاغذ یا یه سند مشترک می‌نویسه. بیست دقیقه جواب‌ها خونده و دسته‌بندی می‌شن. بیست دقیقه روی دو سه موضوع پرتکرار بحث می‌شه. ده دقیقهٔ آخر، کارهای دورهٔ بعد انتخاب می‌شن.

چرا اول بی‌صدا بنویسیم؟

وقتی همه با هم حرف بزنن، صدای بلندتر برنده‌ست و آدم‌های ساکت‌تر حرفشون رو نمی‌زنن. نوشتن بی‌صدا به همه یه وزن می‌ده. یه فایدهٔ دیگه هم داره: وقتی می‌بینی سه نفر جدا از هم یه مشکل رو نوشتن، معلومه که واقعیه.

فضای امن: بدون اون رترو فایده نداره

رترو فقط وقتی کار می‌کنه که آدم‌ها حرف واقعی‌شون رو بزنن. اگه کسی فکر کنه حرفش علیه خودش استفاده می‌شه، فقط چیزهای بی‌خطر می‌گه. چند قانون ساده کمک می‌کنه:

• دربارهٔ روش و موقعیت حرف بزن، نه دربارهٔ آدم‌ها.
• چیزی که توی رترو گفته می‌شه، توی ارزیابی آدم‌ها به کار نمی‌ره.
• مدیر آخر از همه حرف بزنه، نه اول.
• هر مشکلی رو به یه روش کار وصل کن، نه به یه اسم.

از حرف تا کار: یکی دو کار با مسئول

رایج‌ترین شکست رترو اینه که همه چیز گفته می‌شه و هیچ چیز عوض نمی‌شه. دورهٔ بعد همون مشکل‌ها دوباره نوشته می‌شن و تیم کم‌کم فکر می‌کنه رترو وقت تلف کردنه. چاره‌ش ساده‌ست: از هر رترو فقط یکی دو کار دربیار.

• هر کار یه جملهٔ مشخص باشه: «کدهای بزرگ رو قبل از ادغام دو نفر ببینن»، نه «کیفیت رو بهتر کنیم».
• هر کار یه مسئول داشته باشه، یه اسم و نه «همه».
• رترو بعدی با مرور همین کارها شروع بشه: انجام شد؟ جواب داد؟

کم بودن تعداد کارها عمدیه. دو تغییر که واقعاً انجام بشن، از ده تغییری که روی کاغذ می‌مونن بهترن.

رترو رو از عدد شروع کن

بحث رترو وقتی دقیق‌تر می‌شه که از یه عدد شروع بشه، نه از حس. اگه اهداف تیمت توی تارگتیو یه دوره دارن، با بستن دوره هر هدف یه امتیاز نهایی می‌گیره: ۷۰ به بالا یعنی رسیدیم، بین ۴۰ تا ۷۰ یعنی نسبی. این امتیازها نقطهٔ شروع خوبی برای رترو هستن: هدفی که بالا اومد چی داشت که بقیه نداشتن؟ هدفی که پایین موند کجا گیر کرد؟

جلسه‌های چک‌اینی که توی دوره برگزار شدن هم با تصمیم‌هاشون می‌مونن. پس توی رترو می‌شه دید یه معیار از کی قرمز شد و اون موقع چه تصمیمی براش گرفته شد.

وقتی رتروها تکراری می‌شن

اگه رتروها یکنواخت شدن، سوال‌ها رو کمی عوض کن ولی ساختار رو نگه دار. مثلاً «چی رو شروع کنیم، چی رو کنار بذاریم، چی رو ادامه بدیم». یا از هر نفر بخواه یه لحظه از دوره رو بگه که بیشترین انرژی رو بهش داد و یه لحظه که بیشترین انرژی رو ازش گرفت. قالب مهم نیست؛ مهم اینه که آخرش یکی دو کار مشخص بیرون بیاد.